De Franse componist François Devienne wordt in Joinville (Haute-Marne) geboren als jongste telg van een gezin met veertien kinderen. Nadat hij onder leiding van zijn oudste broer op erg jonge leeftijd instrumenten leert bouwen, wordt hij koorknaap in zijn geboortestad. In de herfst van 1779 vervult hij gedurende één seizoen de functie van fagottist in de Parijse opera. Tegelijk studeert hij fluit bij Félix Rault, eerste fluitist van dat orkest.

Vervolgens gaat hij in verscheidene Parijse ensembles aan de slag, als solist of kamermuzikant. De eerste publieke uitvoering van een van zijn werken (een fagotconcerto) vindt plaats in het Concert Spirituel omstreeks 1780. Hij gaat in dienst bij de kardinaal de Rohan en wordt lid van de vrijmetselaarsloge Olympique, waar hij het orkest leidt. François Devienne verzorgt in het orkest van het Concert Spirituel zowel de fluit- als de fagotsolo's, en voert er onder meer zijn eigen concerto's uit.
Men veronderstelt dat François Devienne van 1785 tot 1789 deel uitmaakt van het muziekensemble van de Zwitserse Garde te Versailles. In 1788 wordt hij de vaste fagottist van het Théâtre de Monsieur en is hij een veelgevraagd fagotleraar. Hij bekeert zich tot de progressieve ideën van de Franse Revolutie en gaat in 1793 aan de slag in de Parijse opera. Tegelijk blijft hij actief als componist. In de herfst van 1790 wordt hij lid van het harmonieorkest van de Garde nationale. Daar krijgt hij de taak om muziekles te geven aan de kinderen van soldaten en om bij te dragen aan de vele muzikale feestelijkheden in Parijs. In 1792 krijgen zijn pedagogische activiteiten een officieel karakter door de oprichting van de École libre de musique de la Garde Nationale. Die school gaat in 1793 op in het Institut national de musique. In 1795 wordt die laatste instelling omgedoopt tot het Conservatoire de Paris. François Devienne wordt een van de beheerders van het conservatorium. In het kader van die functie schrijft hij een Méthode de flûte théorique et pratique (1793), die lange tijd in gebruik blijft. Daarnaast draagt François Devienne ook bij tot de technische ontwikkelingen van de blaasinstrumenten, die nog ver afstaan van hun hedendaagse nazaten.
In de jaren 1790 geraakt zijn carrière in een stroomversnelling. Hij componeert opera's, waaronder Les Visitandines, dat in 1792 in het Théâtre Feydeau wordt gecreëerd. Het stuk wordt 200 maal opgevoerd en verdwijnt pas in 1797 van de affiche. In hetzelfde theater creëert hij vervolgens nog drie opera's. In mei 1803 wordt François Devienne opgenomen in het krankzinnigengesticht van Charenton nabij Parijs, waar hij na korte tijd overlijdt.
In eigen land krijgt François Devienne wel eens de bijnaam « de Franse Mozart » aangezien hij, op enkele jaren na, diens volmaakte tijdgenoot is. Het oeuvre van François Devienne bevat talloze composities voor fluit en fagot, in de vorm van concerto's en kamermuziekwerken. Hij gebruikte die stukken voor zijn eigen concerten maar ook als pedagogisch materiaal voor zijn leerlingen. Deviennes composities zijn in het algemeen erg virtuoos opgevat maar getuigen ook van de melodische charme die de 18e-eeuwse Franse muziek eigen is. Het oeuvre van François Devienne werd in de jaren zestig uit de vergetelheid gehaald door de Franse fluitist Jean-Pierre Rampal. Maar bij het grote publiek geniet hij nog steeds geringe bekendheid.


Claude Jottrand
vertaling : Veerle Lindemans